تبصره ۱۰۰ مالیات یکی از مهمترین امتیازاتی است که در ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم برای حمایت از صاحبان مشاغل کوچک و متوسط در نظر گرفته شده است. طبق این تبصره، بعضی از کسبوکارها میتوانند بهجای طی کردن مراحل پیچیدهای مثل تنظیم اظهارنامه کامل و نگهداری دفاتر قانونی، مالیات خود را بهصورت مقطوع پرداخت کنند. این روش برای بسیاری از صاحبان مشاغل، بهویژه کسبوکارهای خرد، باعث صرفهجویی در زمان، کاهش هزینهها و کم شدن احتمال رسیدگی مالیاتی میشود.
با این حال، استفاده از مزایای ماده صد مالیات برای همه ممکن نیست و شرایط مشخصی مثل سقف درآمد و ضوابط قانونی دارد. اگر این شرایط بهدرستی رعایت نشود یا اطلاعات نادرست ثبت شود، ممکن است نهتنها این امتیاز از بین برود، بلکه مودی با بدهی یا جریمه مالیاتی هم مواجه شود.
در این مطلب بهطور کامل به تبصره ماده ۱۰۰ مالیات میپردازیم؛ از تعریف و شرایط استفاده گرفته تا نحوه محاسبه مالیات، مهلتهای قانونی و تفاوت آن با اظهارنامه مالیاتی بررسی میکنیم.
ماده ۱۰۰ مالیات یکی از مواد مهم قانون مالیاتهای مستقیم در بخش مالیات بر درآمد مشاغل است. طبق این ماده، همه صاحبان مشاغل حقیقی موظفاند عملکرد مالی یک سال خود را به سازمان امور مالیاتی اعلام کنند و مالیات مربوطه را بر اساس نرخهای ماده ۱۳۱ بپردازند.
به زبان ساده، ماده صد مالیات میگوید هر صاحب شغلی باید:
اما قانونگذار برای مشاغلی که درآمد کمتری دارند، مسیر سادهتری در نظر گرفته است که به آن تبصره ماده ۱۰۰ مالیات گفته میشود.
تبصره ماده ۱۰۰ یک تسهیلات مالیاتی است که به سازمان امور مالیاتی اجازه میدهد مالیات برخی از صاحبان مشاغل را بهصورت مقطوع تعیین کند. در این روش، مودی دیگر نیازی به ارائه اظهارنامه مالیاتی کامل یا نگهداری دفاتر قانونی ندارد.
بهطور خلاصه، اگر شرایط لازم را داشته باشید، سازمان امور مالیاتی یک مبلغ مشخص را بهعنوان مالیات به شما اعلام میکند. اگر این مبلغ را بپذیرید، مالیات شما قطعی میشود و پرونده مالیاتی بدون رسیدگی و دردسر بسته خواهد شد.
برای درک بهتر تفاوت میان تکالیف اصلی ماده صد مالیات و مسیر سادهتر تبصره ماده ۱۰۰ مالیات، جدول زیر میتواند تصویر روشنی از این دو روش مالیاتی ارائه دهد.
| تبصره ۱۰۰ مالیات | ماده ۱۰۰ قانون مالیات های مستقیم | موضوع |
| برخی مشاغل کوچک و متوسط | همه صاحبان مشاغل (اشخاص حقیقی) | گروه مشمول |
| معاف (در صورت پذیرش تبصره) | الزامی | اظهارنامه مالیاتی |
| معاف | الزامی | نگهداری دفاتر و اسناد |
| مالیات مقطوع | سود واقعی | مبنای محاسبه مالیات |
| مبلغ تعیینشده توسط سازمان | پلکانی طبق ماده ۱۳۱ | نرخ مالیات |
| مشاغل با درآمد محدود | مشاغل با درآمد بالا یا هزینههای قابل توجه | مناسب برای |
مالیات مقطوع ماده ۱۰۰ یعنی سازمان امور مالیاتی بهجای بررسی ریز درآمدها و هزینههای شما، یک مبلغ مشخص را بهعنوان مالیات پیشنهاد میدهد. این مبلغ بر اساس اطلاعات کلی مثل سوابق مالیاتی سالهای قبل، گردش حسابهای بانکی و دادههای دستگاه کارتخوان محاسبه میشود.
اگر مودی این مبلغ را تأیید کند، مالیات قطعی میشود و دیگر نه رسیدگی انجام میگیرد و نه امکان اعتراض وجود دارد. به همین دلیل، این روش برای بسیاری از مشاغل کوچک، سادهتر و کمدردسرتر از محاسبه مالیات بر اساس سود واقعی است.
برای استفاده از تبصره ماده ۱۰۰، درآمد سالانه شما نباید از یک سقف مشخص بالاتر برود. این سقف هر سال در قانون بودجه تعیین میشود و معمولاً برابر با ۱۵۰ برابر معافیت ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم است.
مثلاً اگر معافیت سالانه ماده ۸۴ برابر با ۱۴۴ میلیون تومان باشد، سقف مجاز استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ حدود ۲۱.۶ میلیارد تومان خواهد بود. یعنی اگر مجموع فروش کالا یا خدمات شما در یک سال مالی کمتر یا مساوی این مبلغ باشد و سایر شرایط را هم داشته باشید، میتوانید از مزایای تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنید.
تبصره ماده ۱۰۰ مالیات فقط برای برخی از صاحبان مشاغل در نظر گرفته شده است. شرط اصلی استفاده از این تبصره، حقیقی بودن فعالیت و رعایت سقف درآمدی تعیینشده در قانون است.
مشمولین تبصره ماده ۱۰۰:
غیرمشمولین تبصره ۱۰۰ مالیات:
برای استفاده از ماده صد مالیات باید مراحل زیر طی شود:
نکته: پذیرش فرم تبصره ماده ۱۰۰ بهمنزله تسلیم اظهارنامه است و پس از آن امکان اعتراض وجود ندارد.
با اینکه تبصره ۱۰۰ مالیات مسیر سادهتری دارد، اما همیشه بهترین انتخاب نیست. در برخی شرایط، ارسال اظهارنامه مالیاتی میتواند به نفع مودی باشد.
اگر هزینههای شما زیاد است و سود واقعیتان نسبت به فروش عدد پایینی دارد، اظهارنامه مالیاتی گزینه بهتری است؛ چون در این روش مالیات دقیقاً بر اساس سود محاسبه میشود، نه یک مبلغ مقطوع. همچنین زمانی که احساس میکنید مالیات پیشنهادی سازمان در تبصره ماده ۱۰۰ بیشتر از مالیات واقعی شماست، ارسال اظهارنامه میتواند مالیات کمتری برایتان ایجاد کند.
اگر بعد از پذیرش تبصره ماده ۱۰۰مشخص شود که درآمد واقعی شما بیشتر از مبلغی بوده که مبنای مالیات مقطوع قرار گرفته است، وضعیت به دو شکل بررسی میشود. اگر با در نظر گرفتن درآمد واقعی، همچنان زیر سقف مجاز تبصره ماده ۱۰۰ باشید، فقط مابهالتفاوت مالیات از شما مطالبه میشود و معمولاً جریمه سنگینی اعمال نمیگردد.
اما اگر درآمد واقعی شما از حد نصاب قانونی عبور کرده باشد، تبصره ماده ۱۰۰ عملاً بیاعتبار میشود. در این حالت، مالیات شما طبق ماده ۹۷ قانون مالیاتهای مستقیم محاسبه شده و علاوه بر مالیات، جرایم قانونی نیز به پرونده اضافه خواهد شد.
سخن پایانی
تبصره ۱۰۰ مالیات میتواند برای بسیاری از صاحبان مشاغل، یک مسیر ساده و بهصرفه برای انجام تکالیف مالیاتی باشد؛ اما فقط زمانی که شرایط آن را درست بشناسید و آگاهانه انتخابش کنید.
اگر بین اظهارنامه و تبصره ماده ۱۰۰ مردد هستید یا میخواهید پرونده مالیاتیتان را بدون ریسک و جریمه ببندید، کارشناسان تیوان تراز همراه شما هستند. بررسی شرایط، انتخاب بهترین مسیر و انجام مراحل را با خیال راحت به تیم تیوان تراز بسپارید.
سوالات متداول
اگر در مهلت مقرر فرم تبصره را تأیید نکنید، معمولاً مشمول استفاده از آن نمیشوید و باید اظهارنامه ارسال کنید؛ در غیر این صورت احتمال جریمه عدم تسلیم اظهارنامه وجود دارد.
بله. چون مالیات مقطوع قطعی میشود، معمولاً پرونده مالیاتی شفافتری دارید؛ اما اگر بانک به صورتحساب سود و زیان دقیق نیاز داشته باشد، اظهارنامه میتواند مدارک کاملتری ارائه دهد.
در صورت داشتن چند فعالیت، مجموع فروش و شرایط هر فعالیت بررسی میشود. اگر مجموع درآمد از سقف قانونی عبور کند، ممکن است تبصره ماده ۱۰۰ شامل حالتان نشود و نیاز به اظهارنامه داشته باشید.
