محاسبه مالیات بر ارزش افزوده کالای وارداتی یکی از جدیترین چالشها برای واردکنندگان، شرکتهای بازرگانی، ترخیصکاران و حتی حسابداران است. خیلی وقتها مؤدیان دقیقاً نمیدانند هنگام ورود کالا به کشور، مالیات بر ارزش افزوده روی چه عددی محاسبه میشود و چرا رقم نهایی با چیزی که در ذهن دارند فرق میکند. پرسش رایج این است که «VAT واردات فقط روی قیمت خود کالا حساب میشود یا هزینه حمل، بیمه، حقوق ورودی و سود بازرگانی را هم شامل میشود؟».
برای پاسخ به این سؤال، باید مفاهیمی مثل ارزش گمرکی، ارزش CIF، حقوق ورودی، سود بازرگانی و نرخ رسمی ارزش افزوده را درست بشناسیم و بدانیم این اجزا چطور کنار هم، پایه مالیات را تشکیل میدهند. آشنایی با این مراحل کمک میکند از اختلاف با گمرک، جرایم مالیاتی، مغایرت در اظهارنامه ارزش افزوده و هزینههای پیشبینینشده جلوگیری شود.
در این مطلب، نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده واردات را مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم تا بتوانید قبل از ثبت سفارش، تصویر روشنی از هزینههای واقعی واردات داشته باشید.
مالیات بر ارزش افزوده واردات، مالیاتی است که هنگام ورود کالا به کشور و در زمان ترخیص از گمرک از واردکننده دریافت میشود. این مالیات مشابه مالیات داخلی است، اما پایه محاسبه آن گستردهتر است؛ چون علاوه بر قیمت کالا، هزینه حمل، بیمه و حقوق ورودی نیز در محاسبه دخیل هستند. به همین دلیل مبلغ نهایی ارزش افزوده واردات معمولاً بیشتر از تصور اولیه واردکنندگان است.
تقریباً تمام کالاهای وارداتی بهجز کالاهای معاف، مشمول پرداخت مالیات واردات هستند. یعنی در زمان ترخیص، ۱۰٪ ارزش افزوده باید بر اساس ارزش گمرکی و حقوق ورودی پرداخت شود.
جدول کالاهای مشمول و معاف از مالیات واردات
| توضیح | مشمول / معاف | نوع کالا |
| شامل پوشاک، لوازم خانگی، آرایشی، خوراکیها و… | مشمول | کالاهای مصرفی وارداتی |
| ماشینآلات، تجهیزات صنعتی، قطعات و مواد اولیه | مشمول | کالاهای سرمایهای و صنعتی |
| موبایل، لپتاپ، قطعات کامپیوتر و تجهیزات IT | مشمول | کالاهای الکترونیکی و دیجیتال |
| مواد اولیه صنایع غذایی، شیمیایی، نساجی و… | مشمول | کالاهای واسطهای (مواد اولیه تولید) |
| در صورت درج در فهرست رسمی معافیتهای ارزش افزوده | معاف | کالاهای پزشکی دارای مجوز خاص |
| طبق اعلام سازمان امور مالیاتی | معاف | کتب، نشریات و کالاهای فرهنگی دارای مجوز |
| بسته به مصوبات رسمی هر سال | معاف | کالاهای اساسی دارای معافیت قانونی |
کالاهای وارداتی مصرفی، سرمایهای، صنعتی، الکترونیکی و مواد اولیه تولید تقریباً همگی مشمول VAT هستند. واردکننده موظف است هنگام ترخیص، ۱۰٪ ارزش افزوده را براساس ارزش گمرکی به اضافه حقوق ورودی پرداخت کند.
برخی کالاها مانند تجهیزات پزشکی دارای مجوز، کتب و نشریات یا کالاهای اساسی که در فهرست رسمی معافیتها قرار میگیرند، مشمول پرداخت VAT نیستند. این معافیت محدود است و باید از فهرست سالانه گمرک و سازمان امور مالیاتی بررسی شود.
برخی کالاها بسته به مجوز، نوع مصرف یا بخشنامه سالانه ممکن است در یک سال مشمول و در سال دیگر معاف باشند؛ بنابراین قبل از ثبت سفارش باید وضعیت آنها بررسی شود تا در گمرک با هزینههای پیشبینینشده روبهرو نشوید.
پایه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده واردات از دو بخش اصلی تشکیل میشود: ابتدا ارزش CIF تعیین میشود (قیمت کالا در مبدأ + حمل بینالمللی + بیمه) که مبنای همه محاسبات گمرکی است. سپس حقوق ورودی شامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی طبق تعرفه کالا به آن اضافه میشود.
مجموع این دو، پایه نهایی VAT واردات است که نرخ ۱۰ درصد سال ۱۴۰۴ روی آن اعمال میشود. بنابراین مالیات واردات فقط به قیمت کالا محدود نیست و تمام هزینههای مرتبط با ورود کالا در محاسبه نقش دارند.
در این بخش، مبنای محاسبه VAT واردات و اینکه مبلغ نهایی مالیات چگونه تعیین میشود را بررسی میکنیم و فرمول و مراحل محاسبه را بهصورت دقیق و مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم.
فرمول محاسبه:
مراحل محاسبه مالیات واردات:
تفاوت اصلی VAT واردات با VAT کالاهای داخلی در مبنای محاسبه است. در کالاهای داخلی، مالیات بر اساس قیمت فروش و هزینههای تولید تعیین میشود؛ اما در واردات، پایه محاسبه برابر است با ارزش CIF + حقوق ورودی و همین موضوع معمولاً باعث افزایش مبلغ مالیات واردات میشود.
در اظهارنامه نیز روند متفاوت است؛ مالیات واردات هنگام ترخیص پرداخت و در اظهارنامه بهعنوان اعتبار مالیاتی ثبت میشود، اما در فروش داخلی، VAT هنگام صدور صورتحساب از مشتری دریافت و سپس در اظهارنامه گزارش میشود. هر مغایرتی بین مالیاتهای پرداختی و دریافتی میتواند موجب ایجاد بدهی یا بستانکاری برای مؤدی شود.
محاسبه ارزش افزوده واردات یکی از حساسترین بخشهای فرآیند ترخیص است و هر خطای کوچک در اظهارنامه میتواند شما را با بدهیهای چندبرابری، جریمههای سنگین گمرکی و حتی رد کامل اظهارنامه روبهرو کند. بسیاری از پروندههای مالیاتی واردکنندگان فقط به دلیل یک عدد اشتباه یا عدم تطبیق رسیدها با قبضهای گمرکی، وارد مراحل طولانی دادرسی شدهاند.
اگر محاسبات بدون دقت انجام شود، ممکن است مجبور شوید دوباره مالیات پرداخت کنید، کالای شما دچار توقف در گمرک شود یا پروندهتان برای بررسی ویژه ارجاع شود.
جمعبندی نهایی: تیوانت راز، راهنمای شما برای محاسبه درست مالیات واردات
در نهایت، محاسبه صحیح مالیات بر ارزش افزوده واردات زمانی بدون ریسک انجام میشود که پایه مالیاتی (ارزش CIF + حقوق ورودی) درست تعیین شود، نرخ ۱۰ درصد بهدرستی محاسبه گردد و تمام مبالغ پرداختی گمرک دقیق و بدون مغایرت در اظهارنامه ثبت شود. هر خطایی میتواند منجر به جرایم سنگین، اختلاف حساب و رد اظهارنامه شود.
اگر در هر مرحله از محاسبه، ثبت یا ارسال اظهارنامه دچار ابهام یا مشکل شدید، کارشناسان تیوان تراز با تجربه تخصصی در حوزه واردات و ارزش افزوده، فرایند را کامل، استاندارد و بدون خطا برای شما مدیریت میکنند.
کافی است با ما تماس بگیرید تا بهترین راهنمایی و پشتیبانی را دریافت کنید.
سوالات متداول درباره نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده کالای وارداتی
VAT واردات فقط روی قیمت کالا نیست؛ بلکه روی ارزش CIF (کالا + حمل + بیمه) + حقوق ورودی محاسبه میشود و سپس نرخ ۱۰٪ روی این مجموع اعمال میگردد.
بله. مالیات و عوارض پرداختی گمرک بهعنوان اعتبار مالیاتی در اظهارنامه همان دوره ثبت میشود و از VAT فروش کسر خواهد شد.
اگر کالا در فهرست رسمی معافیتهای VAT باشد، در گمرک نیز مالیات واردات ندارد. اما اگر فقط از حقوق ورودی معاف باشد، VAT همچنان باید پرداخت شود.
