مالیات تکلیفی پزشکان اگر درست اجرا نشود، میتواند برای پزشکان و مراکز درمانی مشکلساز شود. در این نوع مالیات، درآمد متعلق به پزشک است اما قانون مسئولیت کسر و پرداخت آن را به مرکز درمانی سپرده است؛ به همین دلیل هر اشتباه یا تأخیر میتواند باعث جریمه شود.
از طرفی، این مالیات قطعی نیست و بهصورت علیالحساب از درآمد پزشک کسر میشود. در پایان سال، این مبلغ در محاسبه نهایی مالیات پزشک لحاظ میشود و اگر اضافه پرداخت شده باشد، قابل برگشت است. به همین خاطر، آشنایی با مالیات تکلیفی فقط مخصوص حسابداران نیست و خود پزشکان هم باید بدانند چه مبلغی و چرا از درآمدشان کسر میشود.
در این راهنمای کاربردی از تیوان تراز بررسی میکنیم مالیات تکلیفی پزشکان چیست، چه کسانی مشمول آن هستند، چگونه محاسبه و پرداخت میشود و بیتوجهی به آن چه پیامدهایی دارد.
مالیات تکلیفی پزشکان مالیاتی است که کسر و پرداخت آن بر عهده خود پزشک نیست، بلکه طبق قانون توسط مراکز درمانی انجام میشود. یعنی وقتی پزشک در بیمارستان، درمانگاه یا کلینیک خدمات ارائه میدهد و حقالزحمهاش از همان مرکز پرداخت میشود، مرکز درمانی موظف است قبل از پرداخت، درصد مشخصی از مبلغ را بهعنوان مالیات کسر کرده و به حساب سازمان امور مالیاتی واریز کند.
این مالیات قطعی نیست و فقط بهصورت علیالحساب از مالیات سالانه پزشک محاسبه میشود. در پایان سال و هنگام ارسال اظهارنامه (یا استفاده از تبصره ماده ۱۰۰)، این مبلغ با مالیات نهایی تطبیق داده میشود؛ اگر اضافه پرداخت شده باشد قابل استرداد یا تهاتر است و اگر کمتر باشد، پزشک مابهالتفاوت را پرداخت میکند.
در جدول زیر به ویژگیهای مهم مالیات تکلیفی پزشکان اشاره میکنیم.
| توضیح | ویژگی |
| علیالحساب (پیشپرداخت مالیات سالانه) | نوع مالیات |
| پزشک | پرداختکننده واقعی |
| مرکز درمانی (بیمارستان، کلینیک، درمانگاه) | مسئول کسر و واریز |
| حقالزحمه یا حقالعمل پزشک | مبنای محاسبه |
| در اظهارنامه نهایی لحاظ میشود | ارتباط با اظهارنامه |
| در صورت پرداخت اضافه، قابل تهاتر یا استرداد است | امکان استرداد |
| شفافیت درآمد و تسهیل وصول مالیات | هدف اصلی |
بهطور معمول، مالیات تکلیفی پزشکان مربوط به پزشکانی است که:
یعنی اگر پزشکی استخدام باشد و حقوق ثابت بگیرد، داستانش به سمت مالیات حقوق میرود؛ اما اگر پزشک به شکل غیر استخدامی خدمت ارائه دهد و حقالزحمه دریافت کند، معمولاً در محدوده مالیات تکلیفی قرار میگیرد.
نرخ رایج مالیات تکلیفی پزشکان ۱۰٪ است. یعنی مرکز درمانی باید ۱۰ درصد از درآمد ناخالص پزشک (در محدوده درآمدهای مشمول) را کسر کند و به نام پزشک، به سازمان امور مالیاتی بپردازد.
فرمول محاسبه:
مالیات تکلیفی پزشک = ۱۰٪ × مبلغ مشمول پرداخت به پزشک
برای مثال اگر حقالزحمه یک پزشک بابت خدمات انجامشده ۸۰ میلیون تومان باشد، مالیات تکلیفی آن ۸ میلیون تومان است؛ مرکز درمانی ۸ میلیون را مالیات و باقی را به پزشک پرداخت میکند.
مالیات تکلیفی پزشکان از درآمدهایی محاسبه میشود که پزشک بابت ارائه خدمات درمانی از طریق مرکز درمانی دریافت میکند؛ مثل مبالغی که از صورتحسابهای بیمه یا پرداختهای نقدی بیماران وصول شده و سپس سهم پزشک پرداخت میشود.
نکته مهم این است که حقوق ثابت و کارانهای که مشمول مالیات حقوق هستند، جزو پایه مالیات تکلیفی محسوب نمیشوند و بهصورت جداگانه تحت عنوان مالیات حقوق محاسبه میگردند.
با اینکه هر دو مالیات به درآمد پزشک مربوط میشوند، اما شرایط آنها متفاوت است. مالیات حقوق زمانی اعمال میشود که پزشک استخدام باشد و حقوق ثابت دریافت کند؛ در این حالت، مالیات بهصورت پلکانی محاسبه میشود.
اما مالیات تکلیفی مربوط به پزشکانی است که استخدام نیستند و بهصورت قراردادی یا مشارکتی حقالزحمه میگیرند؛ در این حالت، مرکز درمانی معمولاً ۱۰٪ از مبلغ پرداختی را بهعنوان مالیات علیالحساب کسر میکند.
بهطور خلاصه، پزشک استخدامی، مشمول مالیات حقوق و پزشک غیراستخدامی مشمول مالیات تکلیفی است.
در مالیات تکلیفی پزشکان، انجام همه مراحل قانونی بر عهده مرکز درمانی است. مرکز درمانی باید مالیات را طبق نرخ قانونی محاسبه کند، آن را از حقالزحمه پزشک کسر کرده و در مهلت مقرر به سازمان امور مالیاتی واریز کند و رسید و مدارک مربوطه را نگه دارد. اگر این کارها انجام نشود یا با تأخیر انجام گیرد، جرایم و پیامدهای مالیاتی مستقیماً متوجه همان مرکز درمانی خواهد بود.
خود مالیات تکلیفی در زمان پرداخت معمولاً کسر میشود، اما در محاسبه نهایی مالیات سالانه، پزشک میتواند از معافیتهای قانونی استفاده کند.
عدم رعایت مالیات تکلیفی پزشکان برای مراکز درمانی تبعات جدی دارد. اگر مرکز درمانی مالیات را کسر نکند، کسر کند اما واریز نکند یا پرداخت را به تأخیر بیندازد، علاوه بر جریمه ثابت ۱۰٪ مبلغ مالیات پرداختنشده، مشمول ۲.۵٪ جریمه برای هر ماه تأخیر خواهد شد. در برخی موارد، موضوع میتواند به مسئولیت تضامنی و پیگیریهای حقوقی و اداری هم برسد.
نکته مهم اینجاست که با افزایش تعداد پزشکان، حتی تأخیرهای کوچک میتواند به بدهیهای مالیاتی سنگین و پرریسک برای مرکز درمانی تبدیل شود.
برای اجرای درست مالیات تکلیفی پزشکان و جلوگیری از جریمه و دردسرهای بعدی، این موارد کلیدی را همیشه رعایت کنید:
سخن پایانی
اگر مالیات تکلیفی پزشکان را درست بشناسید و طبق قانون اجرا کنید، موضوع پیچیدهای نیست؛ اما بیتوجهی به جزئیات آن میتواند دردسرساز شود. پرداخت بهموقع مالیات و نگهداری منظم مدارک، مهمترین راهکارها برای جلوگیری از جریمه و مشکلات مالیاتی هستند.
ما در تیوان تراز با تجربه تخصصی در حوزه مالیات حوزه درمان، کنار پزشکان و مراکز درمانی هستیم تا محاسبه، پرداخت و پیگیری مالیات تکلیفی بدون استرس و خطا انجام شود. اگر نیاز به راهنمایی دقیق یا بررسی پروندهتان دارید، با ما در تماس باشید.
سؤالات متداول
پرداختها تا زمان تغییر قرارداد طبق روال قبلی محاسبه میشوند. از تاریخ تغییر، نوع مالیات عوض میشود و باید از همان زمان، مالیات حقوق اعمال شود. تفکیک زمانی پرداختها بسیار مهم است.
بله، سامانه امکان صدور قبض تجمیعی را میدهد؛ اما اطلاعات هر پزشک باید دقیق ثبت شود تا در سوابق مالیاتی او بهدرستی بنشیند.
مازاد پرداختی در اظهارنامه سالانه قابل تهاتر با بدهیهاست یا در صورت نبود بدهی، امکان درخواست استرداد وجود دارد؛ به شرط ارائه اسناد پرداخت.
