در سالهای اخیر و با افزایش قیمت سکه و هزینههای ازدواج، موضوع مالیات مهریه به یکی از دغدغههای جدی زوجین و خانوادهها تبدیل شده است. بسیاری از مردم هنگام تعیین مهریه یا ثبت عقد با سوالاتی مانند آیا مهریه مالیات دارد؟، مالیات سکه مهریه چقدر است؟ یا مالیات ثبت مهریه بر عهده کیست؟ روبهرو میشوند.
بخش زیادی از این نگرانیها به این دلیل ایجاد شده که بسیاری از افراد فرق بین مالیات واقعی و هزینههای ثبتی و اداری را نمیدانند. در بیشتر موارد، مبلغی که هنگام عقد ازدواج یا ثبت مهریه پرداخت میشود، اصلاً مالیات به معنای قانونی نیست و فقط هزینههای مربوط به ثبت رسمی سند در دفترخانه است.
در این مطلب، تمام ابعاد مالیات مهریه در سال ۱۴۰۴ را بهصورت کامل بررسی کردهایم تا پاسخ دقیق همه این سوالات را دریافت کنید.
یکی از اولین و مهمترین سوالها درباره مهریه این است که آیا اصل مهریه چه سکه باشد چه مال دیگر، مشمول مالیات میشود یا خیر. طبق قوانین فعلی مالیاتی کشور، دریافت مهریه بهخودیِخود مالیات ندارد و زوجه بابت دریافت مهریه، مالیات مستقیم پرداخت نمیکند. بخش زیادی از شایعات مربوط به مالیات مهریه، ناشی از اشتباه گرفتن مهریه با مالیات سکه یا هزینههای ثبت است.
وضعیت مالیاتی مهریه در قانون
| توضیح | مشمول مالیات است؟ | نوع دارایی مهریه |
| دریافت مهریه مالیات ندارد | خیر | مهریه نقدی (وجه نقد) |
| خود مهریه معاف از مالیات است | خیر | مهریه سکه طلا |
| اصل مهریه معاف است | خیر | مهریه ملک یا خودرو |
| سود فروش ممکن است مشمول مالیات شود | بستگی دارد | فروش مهریه بعد از دریافت |
در قوانین فعلی ایران، چیزی به نام مالیات مستقیم بر مهریه وجود ندارد؛ یعنی خودِ مهریه، چه سکه باشد چه هر مال دیگری، مشمول مالیات نمیشود. مبلغی که هنگام ثبت ازدواج در دفترخانه دریافت میشود هم مالیات مهریه نیست و با عنوان مالیات ثبت مهریه یا حقالثبت مهریه شناخته میشود.
تفاوت این دو خیلی ساده است. مالیات مهریه یعنی گرفتن مالیات از خود مهریه یا از دریافت آن که چنین قانونی وجود ندارد؛ اما مالیات ثبت مهریه فقط یک هزینه اداری برای ثبت رسمی مهریه در سند ازدواج است و هیچ ارتباطی با دریافت یا مطالبه مهریه ندارد.
این هزینه برای مدیریت مهریههای بالا تعیین شده و بهصورت پلکانی محاسبه میشود؛ یعنی هرچه تعداد سکههای مهریه بیشتر باشد، مبلغی که هنگام ثبت باید پرداخت شود هم بیشتر خواهد بود.
در برخی شرایط خاص، ممکن است افراد با هزینهها یا مالیاتهای جانبی روبهرو شوند، از جمله:
در نتیجه، خود مهریه مالیات ندارد، اما نحوه ثبت، انتقال یا فروش آن میتواند برای برخی افراد هزینه یا تعهد مالیاتی ایجاد کند.
مالیات ثبت مهریه در واقع همان حقالثبت مهریه است و مبلغ ثابت و مشخصی ندارد. میزان این هزینه هر سال بر اساس تعرفههای رسمی تعیین میشود و به عواملی مانند تعداد و ارزش مهریه (بهویژه در مهریههای سکهای)، نوع مهریه و هزینههای اداری دفتر ازدواج بستگی دارد.
در مهریههای معمول و متعارف، هزینه ثبت معمولاً عدد بالایی نیست و فشار مالی خاصی ایجاد نمیکند. اما زمانی که مهریه سنگین و تعداد سکهها زیاد باشد، این هزینه بهصورت پلکانی افزایش پیدا میکند و در برخی موارد به مبلغ قابل توجهی میرسد.
به همین دلیل، بسیاری از افراد تصور میکنند که مالیات مهریه پرداخت میکنند، در حالی که این مبلغ مالیات بر مهریه نیست و فقط هزینه قانونی ثبت رسمی مهریه در سند ازدواج محسوب میشود.
از نظر قانونی، پرداخت هزینههای ثبت ازدواج و مهریه بر عهده طرفین عقد است و قانون الزام صریحی که حتماً مرد یا زن پرداختکننده باشد، وجود ندارد.
اما در عمل و عرف جامعه:
نکته مهم این است که این هزینهها مالیات نیستند، بلکه هزینههای اداری ثبت سند رسمی هستند.
اصطلاح «مالیات سکه مهریه» در واقع یک تعبیر رایج اما تا حد زیادی نادرست است. برای درک درست این موضوع، باید بین دریافت مهریه، فروش سکه و انتقال دارایی تفاوت قائل شویم؛ زیرا هر کدام وضعیت مالیاتی متفاوتی دارند.
اگر زوجه سکه را صرفاً بهعنوان مهریه دریافت کند، هیچگونه مالیاتی به آن تعلق نمیگیرد. طبق قانون، مهریه چه سکه باشد و چه هر مال دیگر، از مالیات معاف است و دریافت آن مشمول مالیات مستقیم نمیشود.
در صورتی که زوجه پس از دریافت مهریه، سکهها را در بازار بفروشد، موضوع مالیات میتواند مطرح شود. در این حالت، اگر از فروش سکهها سودی حاصل شود، ممکن است سود معامله مشمول مالیات بر درآمد شود. این مالیات ارتباطی با مهریه بودن سکه ندارد و صرفاً به دلیل انجام معامله و کسب سود اعمال میشود.
اگر مهریه بهصورت ملک، زمین یا خودرو تعیین شده باشد، اصل مهریه همچنان معاف از مالیات است. با این حال، هنگام انتقال رسمی سند، ممکن است هزینههایی مانند مالیات نقلوانتقال یا عوارض قانونی دریافت شود. این مبالغ مربوط به فرآیند انتقال مالکیت دارایی هستند و نباید با مالیات مهریه اشتباه گرفته شوند.
قبل از تعیین مهریه، آگاهی از این پیامدهای حقوقی و مالی آن میتواند از بسیاری از هزینهها و سوءتفاهمهای بعدی جلوگیری کند:
سخن پایانی
موضوع مالیات مهریه، بیش از آنکه پیچیده باشد، دچار سوءبرداشت و اطلاعات نادرست شده است. همانطور که دیدیم، اصل مهریه مشمول مالیات نیست؛ اما نحوه ثبت، انتقال یا فروش آن میتواند هزینهها و تبعات مالی خاصی به همراه داشته باشد. آگاهی از این تفاوتها کمک میکند با دیدی منطقیتر، درباره مهریه تصمیمگیری کنید و از هزینههای ناخواسته جلوگیری شود.
اگر در زمینه مالیات مهریه، مالیات سکه مهریه، هزینههای ثبت مهریه یا هر موضوع مالی و حقوقی مرتبط سوال یا ابهامی دارید، ما در مؤسسه تیوان تراز در کنار شما هستیم تا با مشاوره تخصصی، مسیر درست را با اطمینان بیشتری انتخاب کنید.
سوالات متداول
خیر. نوع مهریه (عندالمطالبه یا عندالاستطاعه) هیچ تفاوتی در موضوع مالیات ایجاد نمیکند و در هر دو حالت، اصل مهریه مشمول مالیات نیست.
خیر. اجرای مهریه باعث ایجاد مالیات بر خود مهریه نمیشود، اما ممکن است هزینههای دادرسی، اجرایی یا انتقال دارایی به آن اضافه شود که ماهیت مالیاتی ندارند.
خیر. تا سال ۱۴۰۴ قانون جدیدی مبنی بر وضع مالیات مستقیم بر مهریه تصویب نشده و همچنان مهریه از مالیات معاف است. تغییرات بیشتر مربوط به هزینههای ثبتی و تعرفههای اداری است، نه خود مهریه.
