با گسترش خرید و فروش بیت کوین، تتر و سایر رمزارزها، این سوال مطرح می شود که آیا ارز دیجیتال در ایران مالیات دارد و مالیات آن چگونه محاسبه می شود؟

طبق قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی مصوب ۱۴۰۴، ارزهای دیجیتال نیز در مقررات مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفته اند. اما مالیات ارز دیجیتال درصد ثابتی از کل مبلغ معامله نیست و مواردی مانند میزان سود، مدت نگهداری و نوع فعالیت فرد در محاسبه آن تاثیر دارند.

در ادامه این مطلب توضیح می دهیم که مالیات ارز دیجیتال چیست، چه کسانی ممکن است مشمول آن شوند و نحوه محاسبه آن چگونه است.

آیا ارز دیجیتال در ایران مالیات دارد؟

بله، قانون جدید مالیات بر عایدی سرمایه، انواع رمزارز، رمزپول و رمزدارایی را نیز در کنار دارایی هایی مانند ملک، خودرو، طلا و ارز قرار داده است. رمزریال جمهوری اسلامی ایران از این بخش مستثنا شده است. اما این موضوع به این معنی نیست که هر کسی بیت کوین یا تتر دارد باید مالیات پرداخت کند.

در حالت کلی، موضوع مالیات زمانی مطرح می شود که دارایی منتقل یا فروخته شود و درآمد یا سودی از معامله ایجاد شود. صرف نگهداری رمزارز به تنهایی مالیات بر عایدی سرمایه ایجاد نمی کند.

مالیات ارز دیجیتال روی چه مبلغی محاسبه می شود؟

یکی از مهم ترین نکات این است که مالیات لزوما روی کل مبلغ فروش ارز دیجیتال محاسبه نمی شود. در قانون، عایدی سرمایه به طور کلی اختلاف قیمت فروش و قیمت خرید دارایی تعریف شده است.

مثلا فرض کنید:

• بیت کوین را ۵۰۰ میلیون تومان خریده اید.
• بعدا آن را ۶۵۰ میلیون تومان فروخته اید.
• سود شما ۱۵۰ میلیون تومان است.

در این مثال، اصل بحث، مالیات بر عایدی سرمایه روی سود حاصل از معامله است، نه کل ۶۵۰ میلیون تومان فروش.

مالیات ارز دیجیتال چند درصد است؟

برای همه معاملات ارز دیجیتال یک نرخ ثابت وجود ندارد. طبق مقررات مالیات بر عایدی سرمایه، برای اشخاص غیرتجاری، اگر دارایی حداقل یک سال نگهداری شده باشد، مالیات عایدی طبق نرخ های ماده ۱۳۱ قانون مالیات های مستقیم محاسبه می شود. برای دارایی هایی با دوره نگهداری کمتر از یک سال نیز قانون نرخ بالاتری در نظر گرفته است.

بنابراین نمی توان مثلا گفت که مالیات همه معاملات ارز دیجیتال ۱۰ یا ۲۰ درصد است. برای مشخص شدن مالیات باید شرایط معامله و شخص بررسی شود.

آیا خرید ارز دیجیتال هم مالیات دارد؟

صرف خرید ارز دیجیتال به معنی پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه نیست. مالیات بر عایدی زمانی مطرح می شود که دارایی منتقل شود و در صورت وجود شرایط قانونی، از این انتقال سودی ایجاد شده باشد. بنابراین خرید بیت کوین و نگهداری آن با فروش بیت کوین و کسب سود از آن دو موضوع متفاوت هستند.

آیا نگهداری بیت کوین یا تتر مالیات دارد؟

خیر. صرف نگهداری بیت کوین، تتر یا سایر ارزهای دیجیتال به تنهایی باعث ایجاد مالیات نمی شود. مالیات زمانی مطرح می شود که رمزارز فروخته یا منتقل شود و از معامله آن سود یا عایدی به دست بیاید. بنابراین اگر فقط ارز دیجیتال را در کیف پول خود نگهداری کنید و معامله ای انجام ندهید، صرف داشتن آن به معنی پرداخت مالیات نیست.

البته هنگام فروش یا انتقال، عواملی مثل قیمت خرید، قیمت فروش، میزان سود و شرایط معامله در محاسبه مالیات اهمیت دارند.

مالیات تتر چگونه محاسبه می شود؟

تتر نیز یک رمزارز است و در مقررات جدید، رمزارزها به طور کلی در گروه دارایی های مورد توجه قانون قرار گرفته اند. بنابراین اگر خرید و فروش تتر باعث ایجاد درآمد یا عایدی شود، بسته به شرایط شخص و معامله ممکن است موضوع مالیات مطرح شود.

نکته مهم این است که حجم گردش حساب یا مبلغ فروش به تنهایی نشان دهنده سود نیست. مثلا اگر یک میلیارد تومان تتر خریداری کنید و تقریبا با همان مبلغ بفروشید، نباید یک میلیارد تومان را به عنوان سود شما در نظر گرفت.

آیا معامله ارز دیجیتال برای تریدرها مالیات دارد؟

اگر خرید و فروش رمزارز به شکل مستمر و در قالب فعالیت شغلی یا تجاری انجام شود، شرایط با یک شخص عادی که occasionally دارایی خود را می فروشد متفاوت است.

قانون میان اشخاص تجاری و غیرتجاری تفاوت قائل شده و درآمد مرتبط با فعالیت تجاری می تواند تحت مقررات مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی یا حقوقی قرار بگیرد.

بنابراین برای یک تریدر حرفه ای، شرکت فعال در حوزه رمزارز یا کسب و کاری که معاملات رمزارزی انجام می دهد، باید نوع فعالیت و پرونده مالیاتی به صورت جداگانه بررسی شود.

آیا فروش ارز دیجیتال از طریق صرافی مالیات دارد؟

نحوه انجام معامله نیز اهمیت دارد. قانون برای انتقال رمزارز توسط اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری مجاز به خرید و فروش رمزدارایی و رمزپول و انتقال به سایر اشخاص، احکام متفاوتی در نظر گرفته است. همچنین اشخاص تجاری مجاز در این حوزه موظف به ثبت اطلاعات معاملات در چارچوب صورتحساب الکترونیکی شده اند.

بنابراین نمی توان فقط بر اساس اینکه معامله «در صرافی» انجام شده یا خارج از صرافی، درباره میزان مالیات آن تصمیم گرفت.

نکات مهم مالیات ارز دیجیتال که باید بدانید

با توجه به گسترش معاملات رمزارزی، بررسی مالیات فقط به خرید و فروش بیت کوین محدود نمی شود. نوع معامله، نحوه انتقال دارایی، استفاده شخصی یا تجاری و اسناد مربوط به هر تراکنش می توانند در تعیین وضعیت مالیاتی اهمیت داشته باشند.

به همین دلیل بهتر است فعالان این حوزه تمام معاملات خود را با جزئیات ثبت و نگهداری کنند.

آیا انتقال ارز دیجیتال بین کیف پول های خود شخص مالیات دارد؟

انتقال رمزارز از یک کیف پول به کیف پول دیگر که هر دو متعلق به یک شخص هستند، لزوما به معنی فروش یا کسب سود نیست. در چنین حالتی مالک دارایی تغییر نکرده و صرف انتقال فنی دارایی نباید با یک معامله اقتصادی واقعی اشتباه گرفته شود.

با این حال، بهتر است آدرس کیف پول ها، هش تراکنش و سایر مدارک مربوط نگهداری شوند تا در صورت نیاز بتوان ماهیت انتقال را مشخص کرد.

مالیات تبدیل یک ارز دیجیتال به ارز دیگر چگونه است؟

تبدیل یک رمزارز به رمزارز دیگر، مثلا تبدیل بیت کوین به تتر، ممکن است از نظر مالیاتی با نگهداری ساده دارایی متفاوت باشد. در چنین معاملاتی، ارزش دارایی واگذار شده و دارایی دریافت شده اهمیت پیدا می کند.

بنابراین بهتر است قیمت و زمان هر تبدیل ثبت شود تا در صورت اجرای تکالیف مالیاتی مربوط، امکان محاسبه بهای خرید و عایدی واقعی وجود داشته باشد.

استیبل کوین ها مانند تتر چه وضعیتی دارند؟

تتر و سایر استیبل کوین ها نیز در گروه رمزدارایی ها قرار می گیرند و صرف ثابت بودن نسبی قیمت دلاری آنها باعث خروج از مقررات مالیاتی نمی شود.

ممکن است شخصی تتر را با یک نرخ ریالی خریداری و با نرخ ریالی بالاتری بفروشد. در چنین شرایطی، حتی اگر قیمت تتر نسبت به دلار ثابت مانده باشد، تفاوت ارزش ریالی معامله می تواند در بررسی عایدی اهمیت داشته باشد.

درآمد استخراج ارز دیجیتال چگونه بررسی می شود؟

ماینینگ یا استخراج رمزارز با خرید و نگهداری شخصی ارز دیجیتال تفاوت دارد. اگر استخراج به عنوان یک فعالیت اقتصادی انجام شود، درآمد حاصل از آن می تواند تحت مقررات مربوط به درآمد فعالیت اقتصادی بررسی شود.

در این حالت هزینه هایی مانند تجهیزات، برق، نگهداری و سایر مخارج مرتبط نیز در صورت داشتن شرایط قانونی و اسناد معتبر ممکن است در محاسبات مالیاتی اهمیت داشته باشند.

مالیات شرکت های فعال در حوزه رمزارز چگونه است؟

اگر فعالیت خرید، فروش، نگهداری یا ارائه خدمات رمزارزی توسط یک شرکت انجام شود، وضعیت مالیاتی آن با یک سرمایه گذار عادی متفاوت است.

شرکت باید درآمدها، هزینه ها، دارایی ها و معاملات خود را در حسابداری ثبت کند و وضعیت مالیات عملکرد، سامانه مودیان و سایر تکالیف مربوط را نیز بررسی کند.

بنابراین نمی توان مقررات مربوط به اشخاص غیرتجاری را بدون بررسی برای شرکت ها نیز استفاده کرد.

تراکنش بانکی مرتبط با ارز دیجیتال چگونه بررسی می شود؟

واریز و برداشت های مرتبط با خرید و فروش رمزارز ممکن است در کنار سایر اطلاعات مالیاتی بررسی شوند. با این حال هر واریزی به حساب بانکی به معنی سود یا درآمد قطعی نیست.

برای مثال ممکن است مبلغی که به حساب وارد شده اصل سرمایه فرد باشد و فقط بخش کوچکی از آن سود واقعی معامله محسوب شود.

به همین دلیل نگهداری گزارش معاملات صرافی، رسیدهای بانکی و سوابق کیف پول اهمیت زیادی دارد.

اشتباهات رایج در محاسبه مالیات ارز دیجیتال

یکی از مهم ترین اشتباهات این است که کل مبلغ فروش به عنوان سود در نظر گرفته شود. اشتباه دیگر، نداشتن سابقه قیمت خرید و تاریخ معامله است.

همچنین مخلوط کردن تراکنش های شخصی و تجاری، استفاده از چند صرافی بدون نگهداری گزارش معاملات و حذف سوابق کیف پول می تواند در آینده باعث دشوار شدن محاسبه سود واقعی شود.

ثبت منظم اطلاعات از زمان انجام معامله، بهترین راه برای جلوگیری از چنین مشکلاتی است.

آیا مالیات ارز دیجیتال در سال ۱۴۰۵ اجرا می شود؟

قانون مالیات بر عایدی سرمایه در سال ۱۴۰۴ تصویب شده و ارزهای دیجیتال نیز در این قانون قرار گرفته اند. اما اجرای کامل این مالیات به آماده شدن سامانه ها و زیرساخت های لازم بستگی دارد. یعنی صرف تصویب قانون به این معنی نیست که از همان زمان، مالیات همه معاملات رمزارزی به صورت خودکار دریافت شود.

بنابراین برای هر معامله باید زمان اجرای رسمی قانون و شرایط همان معامله بررسی شود.

برای مالیات ارز دیجیتال چه مدارکی را نگهداری کنیم؟

اگر خرید و فروش رمزارز انجام می دهید، بهتر است اطلاعات معاملات خود را نگهداری کنید؛ مخصوصا:

• تاریخ خرید
• مبلغ خرید
• تاریخ فروش
• مبلغ فروش
• سابقه معاملات صرافی
• اطلاعات واریز و برداشت
• سوابق کیف پول
• رسیدهای پرداخت و دریافت

این اطلاعات کمک می کنند در صورت نیاز بتوانید قیمت خرید، قیمت فروش و سابقه معامله را مشخص کنید. قانون جدید نیز در محاسبه عایدی سرمایه به قیمت خرید، قیمت فروش و دوره تملک دارایی توجه دارد.

آیا ضرر در ارز دیجیتال هم مالیات دارد؟

اگر یک رمزارز را ارزان تر از قیمت خرید بفروشید، سودی از آن معامله ایجاد نشده است. قانون جدید مفهوم زیان سرمایه را نیز شناسایی کرده و در شرایط مشخص امکان در نظر گرفتن زیان سرمایه در برابر عایدی سرمایه را پیش بینی کرده است. بنابراین فقط مبلغ فروش مهم نیست و باید نتیجه واقعی معامله مشخص شود.

سخن پایانی

در پایان باید گفت، مالیات ارز دیجیتال روی کل مبلغ خرید و فروش محاسبه نمی شود. معمولا سود حاصل از معامله و شرایطی مثل مدت نگهداری و نوع فعالیت فرد اهمیت دارد.

اجرای کامل این قانون هم به آماده شدن سامانه ها و زیرساخت های مربوط بستگی دارد. اگر می خواهید وضعیت مالیاتی معاملات رمزارزی خود را دقیق تر بررسی کنید، کارشناسان تیوان تراز می توانند پرونده شما را بررسی کنند.

سوالات متداول