هر شرکت در طول سال درآمدها، هزینهها، داراییها و بدهیهای مختلفی دارد. نتیجه این فعالیتها باید در پایان سال مالی در قالب اظهارنامه عملکرد اشخاص حقوقی به سازمان امور مالیاتی اعلام شود.
اطلاعات اظهارنامه باید با دفاتر حسابداری، صورتهای مالی، فاکتورها و قراردادهای شرکت هماهنگ باشد. اشتباه در ثبت مبالغ یا واردکردن هزینههای بدون مدرک میتواند باعث اختلاف مالیاتی شود.
در این مقاله از تیم تیوان تراز، بخشهای اظهارنامه، مدارک لازم، مراحل ارسال و نحوه محاسبه مالیات را بررسی میکنیم.
اظهارنامه عملکرد اشخاص حقوقی چیست؟
اظهارنامه عملکرد اشخاص حقوقی گزارشی است که شرکتها و مؤسسات هر سال برای اعلام وضعیت مالی خود ارائه میکنند. در این گزارش، میزان درآمد، هزینه، سود یا زیان شرکت ثبت میشود.
اطلاعات اظهارنامه باید از روی اسناد واقعی مانند دفاتر حسابداری، فاکتورها، قراردادها و صورتهای مالی وارد شود. بنابراین نمیتوان اعداد را بهصورت تقریبی یا فقط بر اساس گردش حساب بانکی ثبت کرد.
طبق ماده ۱۱۰ قانون مالیاتهای مستقیم، اشخاص حقوقی باید اظهارنامه، ترازنامه و صورت سود و زیان خود را در مهلت قانونی ارسال کنند.
منظور از اشخاص حقوقی چیست؟
اشخاص حقوقی، مجموعهها و شرکتهایی هستند که طبق قانون ثبت شدهاند و هویت مستقل دارند. شرکت با مسئولیت محدود، شرکت سهامی خاص، شرکت سهامی عام، شرکت تعاونی و مؤسسات غیرتجاری از نمونههای اشخاص حقوقی هستند.
اموال، درآمدها، بدهیها و قراردادهای شرکت از نظر قانونی به خود شرکت تعلق دارند. به همین دلیل، تکالیف مالیاتی شرکت نیز جدا از مالیات مدیران، شرکا یا سهامداران بررسی میشود.
چه شرکتهایی باید اظهارنامه عملکرد ارسال کنند؟
در حالت کلی، شرکتها و مؤسسات ثبتشده باید وضعیت عملکرد مالی خود را در مهلت قانونی اعلام کنند. کم بودن فروش، زیانده بودن یا تازهتأسیس بودن شرکت، بهتنهایی باعث حذف این تکلیف نمیشود.
شرکتهایی که ادعا میکنند در طول سال فعالیت نداشتهاند نیز باید وضعیت پرونده خود را دقیق بررسی کنند. نداشتن فروش با نداشتن فعالیت کامل تفاوت دارد. ممکن است شرکتی فروش نداشته باشد، اما هزینه اجاره، حقوق، کارمزد بانکی، خرید تجهیزات یا گردش حساب داشته باشد.
اظهارنامه عملکرد اشخاص حقوقی شامل چه اطلاعاتی است؟
فرم اظهارنامه از جدولها و بخشهای مختلفی تشکیل شده. ممکن است ظاهر سامانه یا ترتیب جدولها تغییر کند، اما اطلاعات اصلی معمولاً شامل موارد زیر است:
1.اطلاعات هویتی شرکت
در این قسمت، اطلاعاتی مانند نام کامل شرکت، شناسه ملی، شماره ثبت، کد اقتصادی، نوع شخصیت حقوقی، تاریخ ثبت، نشانی و اطلاعات تماس درج میشود.
این اطلاعات باید با پرونده مالیاتی و آخرین تغییرات ثبتشده شرکت هماهنگ باشند. برای مثال، اگر نشانی شرکت تغییر کرده اما این تغییر در پرونده مالیاتی ثبت نشده باشد، بهتر است قبل از ارسال اظهارنامه اصلاح شود.
2.نوع فعالیت شرکت
فعالیت اصلی و فرعی شرکت در این بخش مشخص میشود. نوع فعالیت باید با موضوع اساسنامه، مجوزها و عملکرد واقعی شرکت هماهنگی داشته باشد.
برای نمونه، شرکتی که در زمینه پیمانکاری فعالیت میکند باید اطلاعات مربوط به قراردادها، پروژهها و درآمدهای پیمانکاری را بهدرستی ثبت کند. شرکتهای بازرگانی نیز باید خرید، فروش و موجودی کالا را دقیق گزارش دهند.
3.اطلاعات مدیران و صاحبان سرمایه
مشخصات اعضای هیئتمدیره، مدیرعامل، شرکا و سهامداران در اظهارنامه درج میشود. میزان سهام یا سهمالشرکه و تغییرات سرمایه نیز ممکن است در جدولهای مربوط ثبت شود.
اگر در طول سال مدیرعامل، اعضای هیئتمدیره یا ترکیب سهامداران تغییر کردهاند، اطلاعات اظهارنامه باید با آخرین آگهی تغییرات شرکت هماهنگ باشد.
4.حسابهای بانکی شرکت
حسابهای بانکی مربوط به فعالیت شرکت باید مشخص باشند. مانده حسابها در پایان سال نیز باید با دفاتر حسابداری و ترازنامه هماهنگی داشته باشد.
گردش بالای حساب بانکی بهتنهایی نشاندهنده درآمد نیست، اما شرکت باید بتواند دلیل دریافتها و پرداختهای خود را با اسناد و مدارک توضیح دهد. انتقال وجه میان حسابهای خود شرکت، دریافت وام، آورده سهامداران و وصول مطالبات با فروش جدید تفاوت دارند.
5.درآمدها و فروش شرکت
در این بخش، فروش کالا، درآمد خدمات، درآمد پیمانکاری، صادرات و سایر درآمدهای شرکت ثبت میشوند. مبلغ فروش باید با دفاتر، قراردادها، فاکتورها، صورتحسابهای الکترونیکی و گزارشهای مربوط هماهنگ باشد. ثبت نکردن بخشی از درآمد یا وجود اختلاف میان سامانههای مختلف میتواند باعث رسیدگی بیشتر شود.
6.هزینههای شرکت
هزینههایی مانند خرید کالا، مواد اولیه، حقوق و دستمزد، بیمه، اجاره، تبلیغات، حملونقل، آب و برق، تعمیرات، کارمزد بانکی و استهلاک در بخشهای مربوط ثبت میشوند.
هر هزینهای که در حسابداری ثبت شده، الزاماً از نظر مالیاتی پذیرفته نمیشود. هزینه باید با فعالیت شرکت ارتباط داشته باشد و مدارک کافی برای اثبات آن وجود داشته باشد. مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم، شرایط و نمونههای هزینههای قابل قبول مالیاتی را مشخص کردهاند.
7.صورت سود و زیان
صورت سود و زیان نتیجه فعالیت شرکت در طول سال را نشان میدهد. ابتدا درآمدها ثبت میشوند و سپس هزینههای مربوط از آنها کسر میشوند.
اگر درآمد بیشتر از هزینه باشد، شرکت سود کرده است. اگر هزینهها بیشتر باشند، شرکت زیان دارد. البته سود حسابداری همیشه با درآمد مشمول مالیات برابر نیست.
8.ترازنامه
ترازنامه وضعیت مالی شرکت را در پایان سال نشان میدهد و شامل سه بخش اصلی است:
- داراییها؛ مانند موجودی بانک، صندوق، مطالبات، موجودی کالا و تجهیزات
- بدهیها؛ مانند بدهی به فروشندگان، تسهیلات و مالیات پرداختنشده
- حقوق صاحبان سهام؛ مانند سرمایه، سود انباشته یا زیان انباشته
جمع داراییها باید با مجموع بدهیها و حقوق صاحبان سهام برابر باشد. در صورت وجود اختلاف، احتمالاً بخشی از ثبتهای حسابداری ناقص یا اشتباه است.
نمونه اظهارنامه عملکرد اشخاص حقوقی
فرض کنید شرکت «راهکار نوین تراز» در حوزه خدمات نرمافزاری فعالیت میکند. اطلاعات مالی سالانه شرکت به این صورت است:
| عنوان | مبلغ |
| جمع درآمد | ۱۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان |
| جمع هزینهها | ۸ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان |
| سود حسابداری | ۴ میلیارد تومان |
اگر ۲۰۰ میلیون تومان از هزینهها بهدلیل نداشتن مدارک کافی پذیرفته نشود، درآمد مشمول مالیات به ۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان میرسد.
با نرخ ۲۵ درصد، مالیات فرضی شرکت برابر است با:
۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان × ۲۵ درصد = یک میلیارد و ۵۰ میلیون تومان
این مثال فقط برای آموزش است و مالیات واقعی هر شرکت به شرایط پرونده، معافیتها و هزینههای قابل قبول آن بستگی دارد.
مدارک لازم برای تکمیل اظهارنامه
پیش از ورود به سامانه، مدارک مالی و ثبتی شرکت را جمعآوری و بررسی کنید.
| دسته مدارک | موارد موردنیاز |
| اطلاعات ثبتی | اساسنامه، شناسه ملی و آخرین آگهی تغییرات |
| اسناد حسابداری | دفاتر قانونی، تراز آزمایشی و اسناد مالی |
| صورتهای مالی | ترازنامه و صورت سود و زیان |
| درآمد و هزینه | فاکتورهای خرید و فروش، قراردادها و رسید هزینهها |
| اطلاعات بانکی | گردش و مانده حسابهای بانکی شرکت |
| حقوق و بیمه | لیست حقوق، مالیات حقوق و بیمه کارکنان |
| دارایی و موجودی | فهرست داراییهای ثابت، استهلاک و موجودی کالا |
| مالیاتهای پرداختی | رسید پرداخت مالیات و اطلاعات اظهارنامههای قبلی |
مراحل تکمیل و ارسال اظهارنامه
برای ارسال اظهارنامه، ابتدا وارد درگاه ملی سازمان مالیات شوید و پرونده مالیاتی شرکت را انتخاب کنید. سپس مراحل زیر را انجام دهید:
- اطلاعات پرونده، نشانی، نوع فعالیت و حسابهای بانکی را بررسی کنید.
- درآمدها و هزینههای سال را ثبت و حسابها را ببندید.
- ترازنامه و صورت سود و زیان را آماده کنید.
- اطلاعات را با سامانه مؤدیان، ارزش افزوده و حسابهای بانکی تطبیق دهید.
- جدولهای اظهارنامه را تکمیل و اعداد را کنترل کنید.
- اظهارنامه را ارسال و کد رهگیری را نگهداری کنید.
سخن پایانی
در پایان باید گفت،اظهارنامه عملکرد اشخاص حقوقی، خلاصه وضعیت مالی و مالیاتی شرکت در یک سال است. اطلاعات این فرم باید از روی اسناد و صورتهای مالی واقعی شرکت وارد شود.
تیم تیوان تراز با ارائه خدمات بررسی حسابها، تهیه صورتهای مالی، تنظیم اظهارنامه عملکرد اشخاص حقوقی و مشاوره مالیاتی، در خدمت شرکتها و کسبوکارهاست.
سؤالات متداول
مهلت ارسال اظهارنامه اشخاص حقوقی چه زمانی است؟
اشخاص حقوقی حداکثر تا چهار ماه پس از پایان سال مالی برای ارسال اظهارنامه فرصت دارند. برای شرکتهایی که سال مالی آنها پایان اسفند است، مهلت عادی تا پایان تیر سال بعد خواهد بود.
نرخ مالیات اشخاص حقوقی چقدر است؟
نرخ عمومی مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی ۲۵ درصد درآمد مشمول مالیات است، اما برخی درآمدها و فعالیتها ممکن است شرایط متفاوتی داشته باشند.
آیا همه هزینههای شرکت از درآمد کم میشوند؟
خیر. هزینه باید واقعی، مرتبط با فعالیت شرکت و دارای اسناد و مدارک کافی باشد تا امکان پذیرش مالیاتی آن وجود داشته باشد.
