اگر برایتان سوال است که کدام اظهارنامه مالیاتی را باید ارسال کنید، اول باید بدانید که اظهارنامه مالیاتی فقط یک نوع نیست. نوع اظهارنامه به نوع فعالیت، شخص حقیقی یا حقوقی بودن و نوع درآمد شما بستگی دارد. برای مثال اظهارنامه یک فروشگاه با یک شرکت یا شخصی که درآمد اجاره دارد متفاوت است.

در این مطلب از تیوان تراز مهم ترین انواع اظهارنامه مالیاتی را توضیح می دهیم تا بدانید کدام اظهارنامه برای چه کسی است و چه اطلاعاتی در آن ثبت می شود.

اظهارنامه مالیاتی چیست؟

اظهارنامه مالیاتی گزارشی است که مودی اطلاعات مالی مورد نیاز را از طریق آن به سازمان امور مالیاتی اعلام می کند. بسته به نوع اظهارنامه، ممکن است اطلاعاتی مانند این موارد ثبت شود:

• میزان فروش و درآمد
• هزینه های کسب و کار
• سود یا زیان
• دارایی ها و بدهی ها
• مالیات های پرداخت شده
• اطلاعات مربوط به فعالیت یا ملک

اظهارنامه ها یکسان نیستند و هر کدام برای یک نوع فعالیت یا مالیات طراحی شده اند.

انواع اظهارنامه مالیاتی کدامند؟

مهم ترین انواع اظهارنامه مالیاتی را می توان به این شکل دسته بندی کرد:

نوع اظهارنامه	مناسب برای
اظهارنامه اشخاص حقیقی	صاحبان مشاغل و کسب و کارهای شخصی
اظهارنامه اشخاص حقوقی	شرکت ها و موسسات
اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده	مودیان مشمول ارزش افزوده
اظهارنامه مالیات بر درآمد اجاره	برخی مالکان دارای درآمد اجاره
اظهارنامه مالیات بر ارث	وراث برای اعلام دارایی های متوفی
اظهارنامه انحلال	شرکت هایی که منحل می شوند

در ادامه هر کدام را جداگانه بررسی می کنیم.

۱. اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقیقی

یکی از پرکاربردترین انواع اظهارنامه مالیاتی، اظهارنامه صاحبان مشاغل است. این اظهارنامه مربوط به افرادی است که به نام خودشان فعالیت اقتصادی دارند؛ مانند:

• فروشگاه ها
• پزشکان
• وکلا
• آرایشگاه ها
• تعمیرگاه ها
• مشاغل خدماتی
• بسیاری از کسب و کارهای شخصی

در این اظهارنامه اطلاعاتی مثل فروش، درآمد، هزینه ها و فعالیت کسب و کار ثبت می شود. صاحبان مشاغل معمولا باید هر سال اظهارنامه مالیاتی خود را ارسال کنند، مگر اینکه طبق قانون شرایط استفاده از روش های ساده تر مثل تبصره ماده ۱۰۰ را داشته باشند.

آیا همه صاحبان مشاغل باید اظهارنامه کامل بدهند؟

خیر. برخی صاحبان مشاغل در صورت داشتن شرایط اعلام شده از طرف سازمان امور مالیاتی می توانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند. در این حالت ممکن است به جای ارسال اظهارنامه کامل، مالیات آنها به صورت مقطوع تعیین شود. بنابراین فرم تبصره ماده ۱۰۰ را نباید با اظهارنامه کامل اشخاص حقیقی یکی دانست.

۲. اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی

این اظهارنامه مخصوص شرکت ها و سایر اشخاص حقوقی است.

برای مثال:

• شرکت با مسئولیت محدود
• شرکت سهامی خاص
• شرکت سهامی عام
• موسسات دارای شخصیت حقوقی

شرکت ها و موسسات باید اطلاعات مالی خود را در اظهارنامه ثبت کنند. این اطلاعات معمولا شامل فروش، هزینه ها، دارایی ها، بدهی ها، سرمایه و سود و زیان است.

طبق ماده ۱۱۰ قانون مالیات های مستقیم، اشخاص حقوقی معمولا تا چهار ماه پس از پایان سال مالی فرصت دارند اظهارنامه خود را ارسال کنند.

تفاوت اظهارنامه اشخاص حقیقی و حقوقی چیست؟

تفاوت اصلی به نوع مودی برمی گردد که در جدول زیر بررسی می‌کنیم.

اشخاص حقیقی	اشخاص حقوقی
مربوط به صاحبان مشاغل است	مربوط به شرکت ها و موسسات است
به نام شخص ثبت می شود	به نام شخصیت حقوقی ثبت می شود
اطلاعات فعالیت شغلی ثبت می شود	اطلاعات کامل مالی شرکت اهمیت دارد
ممکن است مشمول تبصره ماده ۱۰۰ شود	تبصره ماده ۱۰۰ مربوط به صاحبان مشاغل است

۳. اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده

اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده با اظهارنامه عملکرد سالانه فرق دارد. کسب و کارهایی که مشمول ارزش افزوده هستند باید اطلاعات خرید، فروش و مالیات و عوارض مربوط را برای هر دوره بررسی و ثبت کنند.

اطلاعات این اظهارنامه با سامانه مودیان نیز مرتبط است و بخشی از اطلاعات به صورت پیش فرض در سامانه نمایش داده می شود. بنابراین یک کسب و کار ممکن است هم اظهارنامه عملکرد سالانه و هم اظهارنامه ارزش افزوده داشته باشد.

۴. اظهارنامه مالیات بر درآمد اجاره املاک

اگر ملکی را اجاره داده اید و از آن درآمد دارید، ممکن است لازم باشد اظهارنامه مالیات بر درآمد اجاره ارسال کنید. در این اظهارنامه معمولا اطلاعاتی مثل مشخصات ملک، مبلغ و مدت اجاره و درآمد حاصل از آن ثبت می شود. البته همه درآمدهای اجاره لزوما مشمول مالیات نیستند و معافیت ها و شرایط مالک هم باید بررسی شوند.

۵. اظهارنامه مالیات بر ارث

پس از فوت شخص، وراث یا نماینده قانونی می توانند برای اعلام دارایی ها و بدهی های متوفی اظهارنامه مالیات بر ارث ارائه کنند. طبق ماده ۲۶ قانون مالیات های مستقیم، در این اظهارنامه مواردی مانند دارایی های متوفی، ارزش آنها، بدهی ها و هزینه های قابل کسر اعلام می شود. قانون برای استفاده از مقررات این ماده، مهلت یک سال از تاریخ فوت را در نظر گرفته است.

این اظهارنامه ارتباطی با اظهارنامه شغلی یا اظهارنامه شرکت ندارد و مربوط به دارایی های شخص فوت شده است.

۶. اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت

شرکتی که منحل می شود نیز تکالیف مالیاتی خاص خود را دارد. در زمان انحلال، اظهارنامه های مربوط به پایان فعالیت و تصفیه شرکت مطرح می شوند. قانون مالیات های مستقیم در مواد مربوط به انحلال اشخاص حقوقی، برای مدیران و مدیران تصفیه تکالیفی در زمینه ارائه اظهارنامه در نظر گرفته است.

این نوع اظهارنامه بیشتر برای شرکت هایی اهمیت دارد که قصد پایان رسمی فعالیت و انحلال دارند.

کدام اظهارنامه مالیاتی را باید ارسال کنیم؟

برای انتخاب اظهارنامه مناسب ابتدا مشخص کنید در کدام گروه قرار دارید:

• اگر صاحب مغازه، دفتر یا کسب و کار شخصی هستید: معمولا اظهارنامه اشخاص حقیقی مطرح است.
• اگر شرکت دارید: اظهارنامه اشخاص حقوقی باید بررسی شود.
• اگر مشمول ارزش افزوده هستید: علاوه بر تکالیف عملکرد، اظهارنامه ارزش افزوده نیز اهمیت دارد.
• اگر از اجاره ملک درآمد دارید: مقررات اظهارنامه درآمد املاک را بررسی کنید.
• اگر موضوع مربوط به دارایی فرد فوت شده است: اظهارنامه مالیات بر ارث مطرح می شود.

اظهارنامه عملکرد چیست؟

اصطلاح اظهارنامه عملکرد معمولا برای اظهارنامه ای استفاده می شود که نتیجه فعالیت مالی یک سال را نشان می دهد. برای صاحبان مشاغل، اظهارنامه موضوع ماده ۱۰۰ و برای اشخاص حقوقی، اظهارنامه موضوع ماده ۱۱۰ از مهم ترین اظهارنامه های عملکرد هستند.

در این اظهارنامه ها درآمد، هزینه ها و سایر اطلاعات مالی سال مربوط ثبت می شوند. بنابراین اظهارنامه عملکرد را نباید با اظهارنامه ارزش افزوده که دوره ای است اشتباه گرفت.

سخن پایانی

در پایان باید گفت، انواع اظهارنامه مالیاتی بر اساس نوع شخص و فعالیت متفاوت هستند. مهم ترین آنها شامل اظهارنامه اشخاص حقیقی، اشخاص حقوقی، ارزش افزوده، اجاره املاک و مالیات بر ارث هستند.

انتخاب اظهارنامه درست و ثبت صحیح اطلاعات اهمیت زیادی دارد. اگر برای انتخاب یا تکمیل اظهارنامه مالیاتی نیاز به راهنمایی دارید، کارشناسان تیوان تراز در خدمت شما هستند تا شما را در پرونده مالیاتی‌ همراهی کنند.

سوالات متداول